Szukaj
  • Agata

I nastała jasność.

...o oświetleniu i jego znaczeniu. Jak należy prawidłowo wykorzystywać jego właściwości w naszych domach by praca, nauka i obowiązki domowe były bezpieczne i przyjemne, opowie Anna Bentyn - założycielka i właścicielka ABCLighting.


Światło ożywia wnętrza i jest ważne dla naszych działań i postrzegania otaczającego nas świata. Grudzień ma najkrótszy dzień w roku, wymuszając na nas spore posługiwaniem się światłem sztucznym. W grudniu przypominamy sobie o wartościach dekoracyjnych oświetlenia. Migocząca choinka, iluminacje zewnętrzne w naszych ogrodach czy na uliczkach miast, tworzą magiczność i rodzinność świąt. Również ostanie miesiące wymusiły na nas pracę w domach. Wiele prac przeniosło się do sieci, zamieniając nasze miejsce pracy z zaprojektowanych pomieszczeń na nasze mieszkania, a zajęcia szkolne przeniosły się na ekrany monitorów w domowym zaciszu. Dopasowaliśmy krzesła, biurka ...a co z oświetleniem? Czy zdajemy sobie sprawę z wartości, jaką ono niesie? Oświetlenie jest podobne do innych podstawowych elementów wystroju przestrzeni, linii, formy, koloru i faktury, ponieważ stymuluje nasze postrzeganie tych elementów. Odpowiada za nasze bezpieczeństwo i samopoczucie na co dzień, za nasze skupienie i zdolność do komfortowej pracy, nauki. Moja mama urodziła się w dniu, w którym wkręcono pierwszą żarówkę w Zawadce (urokliwa miejscowość na Podkarpaciu), sama jestem bardzo światłoczuła, szybko nieprawidłowe oświetlenie wpływa na moje złe samopoczucie. Dlatego poprosiłam ekspertkę w dziedzinie oświetlenia o rozmowę. Pani Annna Bentyn, od 20 lat zajmuje się projektowaniem i badaniem wpływu oświetlenia na nasz komfort życia. Ostatni projekt pracowni ABCLighting- którą Pani Ania jest założycielka i właścicielka - projektowała iluminację zewnętrzną drewnianego kościółka, dotykając problemu wymierającego gatunku nietoperzy, które zamieszkują na poddaszu, projekt przez swoją specyfikę nie wpłyną na życie zwierzęta. Uzmysławia nam to, jak wielkie znaczenie ma oświetlenie nie tylko dla ludzi. W teorii Światło jest formą energii, specjalnym segmentem w zakresie energii elektromagnetycznej zdolnym do stymulowania receptorów w oku, które umożliwiają widzenie. Światło i wzrok są zależne od siebie nawzajem. Światło nie jest widoczne samo w sobie, ale padając na przedmiot lub kolor sprawia, że ​​obiekt lub kolor stają się widoczne. Kiedy uderza w przedmiot, światło może zostać odbite, wchłonięty lub przepuszczone, w zależności od stopnia przezroczystości lub nieprzezroczystości materiału a dalej właściwości powierzchni. Długie dni dostarczają długą ekspozycję światła naturalnego, dziś z racji krótkich dni i zapotrzebowaniu na światło sztuczne, właśnie o nim rozmawiałam z ekspertką od oświetlenia.

Oświetlenie w domu i jego funkcje.

Ile potrzebujemy światła sztucznego w domu?

Jeśli chodzi nasze domy, to nie mamy norm, które musimy przestrzegać. Takie normy obowiązują nas przy projektowaniu oświetlenia powierzchni użyteczności publicznej. W domu oświetlenie ma nas chronić przed uszkodzeniem ciała, wspierać przy wykonywanych czynnościach i dekorować nasze mieszkanie. Najważniejsze w projektowaniu oświetlenia jest upodobanie inwestora! Ludzie dzielą się na światłolubnych- tych, którzy bardzo dobrze czują się w scenerii, gdzie tego światła jest bardzo dużo. Są osoby, które przeciwnie lubią przyciemnioną scenerię, ciepło- żółte światło które delikatnie wygląda z zakamarków. Znając swoje upodobanie względem oświetlenia, powinniśmy się zastanowić nad czynnościami, jakie wykonujemy w domach. Przygotowywanie posiłków powinno być bezpieczne i przyjemne. Blaty gdzie wykonujemy prace tj. filetowanie ryby, wyjmowanie ości, czyścimy warzywa, grzyby, łupiemy orzechy. W takich miejscach norma mówi o 500 luxów przeliczając strumień światła na danej powierzchni, chodzi o nasz komfort i czas wykonywanej pracy. Łazienka jest miejscem, które służy do codziennej toalety, make-upu, relaksującej kąpieli wieczorem. Jest też miejscem, od którego oczekujemy wyjątkowej sterylności. W takim przypadku potrzebujemy dobrego oświetlenia przy lustrze. Oświetlenie takie ma oświetlać osobę przy lustrze, a nie lustro! Wykorzystujemy oświetlenie kierunkowe, reflektorowe, które daje możliwość dostosowania padającego światła. Oświetlenie za plecami powoduje, że mamy oświetlony tył głowy, tworzą się cienie. Scena relaksu podczas kąpieli to oczywiście oświetlenie wyciszone, ciepłe, powodujące stymulowanie melatoniny w naszym organizmie. Potrzebujemy oświetlenia o dużym natężeniu do sprawnego i dokładnego sprzątania łazienki. Garderoba to miejsce, gdzie potrzebujemy oświetlenia, które powie nam prawdę o kolorach ubrań. Często spotykamy się, gdy podczas zakupów ubrania mają zgoła inny kolor, ton niż gdy go założymy na siebie w domu. Odpowiedzialny za to jest parametr oświetleniowy CRI lub zamiennie RA. Jest on niewidoczny, a odpowiada on za prawidłowość oddania barwy. Szukajmy na opakowaniach oznaczenia CRI/RA z wartością zbliżona do 100 (97,95). Zachęcam do prześledzenia pomieszczeń i oznaczenia ich funkcji, następnie do dostosowania oświetlenia.



Ostatnie miesiące zmieniło nasze domy w miejsca nauki i pracy. Jak dostosować oświetlenie by było bezpieczne i korzystne w domowych biurach/ klasach szkolnych?

Pracując przy komputerze gdzie mamy duży kontrast między obrazem na monitorze a otoczeniem, również czytając mały druk, bardzo szybko męczymy wzrok, pogłębiając jego wady. Przygotowując stanowisko pracy czy nauki przy komputerze chcąc zniwelować kontrast między światłem z monitora a tłem, sugeruję oświetlenie z góry, dzięki czemu ujednolicimy cały obszar, na jaki patrzymy. Najkorzystniej jest wykorzystać zawieszaną lampę nad stołem, o określonym natężeniu świetlnym. Oświetli nasz blat roboczy, nie zabierając nam miejsca na biurku, również nie powoduje, iż źródło światła mamy przy głowie. Taka sama sytuacja tyczy się oglądania telewizora w ciemnym pomieszczeniu. Kontrast dla naszych oczu jest zbyt duży i czujemy ich zmęczenie. Ostatnio można spotkać telewizory z dodatkowym oświetleniem ambientowym za ekranem, niwelując wspomniany kontrast. Dzięki prężnie rozwijającej się nauce nazywanej Human Centric Lighting zajmującej się dostosowaniem oświetlenia do rytmu dobowego i rocznego człowieka możemy mądrze projektować oświetlenie. W biurowcach proponuje rozwiązanie, które za pomocą czujników i zegara reguluje oświetlenie. Rano chcąc pobudzić do pracy, stosujemy światło białe, które daje efekt mocnej kawy. Takie sam zabieg stosujemy po porze lunchu, gdy dopada nas znużenie i senność. Na ostatnią godzinę pracy w sposób niezauważalny światło zmienia się na bardziej żółte, żeby wyciszyć pracę mózgu. Analogicznie możemy postąpić w domu. Chcąc pobudzić się do pracy, wykorzystujemy dużo światła białego, następnie chcąc odpocząć, zregenerować się eksponujemy się na światło o barwie żółtej, delikatne i na pewno o dużo mniejszym natężeniu. Tak działa organizm ludzki.


Nauka w domu, stanowisko komputerowe.

Niedawno pisałam o sztucę we wnętrzach, widząc jak Polacy chętnie, dekorują nią swoje domy. Jak mądrze eksponować dekorację oświetleniem? Z racji mojego zawodu zwracam uwagę na nieposzanowanie tematu oświetlenia, a ma on ogromny wpływ na nas, na to, co widzimy, jak się czujemy, jakie ma znaczenie do pokazywania nam czegokolwiek. Szuka i dekoracje są to dzieła artystów, rzemieślników, którzy tworząc, świadomie zestawiają kolory, faktury, materiały. Często przez pominięcie dostosowania oświetlenia tracimy całą niezwykłość przedmiotu, który miał dekorować nasz dom, tracimy doznania i pieniądze. Prawidłowa ekspozycja pamiątek, obrazów przede wszystkim odpowiada za prawidłowe oddanie barw, patrząc na czarny mamy widzieć czarny, a więc mowa o wspomnianym parametrze CRI/RA. Sztuka nie jest jedynym elementem dekoracji. Pamiętajmy też o kolorach na naszych ścian, zasłon, teksturach tj. beton, cegła, drewno itp. Oczywiście oświetlenie wspomnianych przypadkach nie musi odpowiadać za prawidłowe oddanie koloru, może swoją barwą i natężeniem podkreślić strukturę lub zaakcentować jakiś obszar, strumieniem światła. Zimne światło, wysoka ilość Kelwinów (3000 K), pomaga podkreślić biel, tak samo szarościami i czernią oraz zimne kolory. Do ciepłych kolorów (pomarańcze, róże, czerwienie) szukamy źródeł światła ledowego o temperaturze barwnej 2700 K, to jest takie światło jak w żarówce. Do takiego światła są bardzo przyzwyczajeni ludzie starsi, którzy przeważnie nie przepadają za białym światłem. Czym skorupka nasiąknie za młodu. Być może w myśl tej zasady, młodych tak ciągnie do miast. Dobrze się czują, gdzie tego światła jest dużo i jest ono agresywniejsze.


Muzeum Okręgowe w Toruniu, przed remontem było oświetlenie świetlówkowe.
Muzeum Okręgowe w Toruniu ,oprawy led z bardzo wysokim CRI 97 ( po remoncie).

Jakie najczęściej popełniamy błędy względem oświetlenia w naszych domach? Proszę też o kilka rad dla czytelników.

Z moich 20-letnich obserwacji mogę powiedzieć o dwóch nieprawidłowych skrajnościach, mowa o przesadnym zaprojektowaniu linii świetlnych oraz o niewystarczającym zastosowaniu tylko oświetlenia środkowego. Przesadne wykorzystywane pasków ledowych bez żadnego uzasadnienia funkcjonalnego, mając wyobrażenie o ich dekoracyjnym aspekcie, często obraca się przeciwko nam. Podświetlone półki w kuchni pięknie wyglądają na wizualizacjach w realiach mamy efekt lewitującymi półek, na których widoczny jest najmniejszy okruch. Warto wykorzystać taki pasek ledowy do podświetlenia sufitu, gdy chcemy uzyskać efekt wyższego pomieszczenia. Kluczowe przy wszystkich oprawach jest by paski ledowy były dokładnie ukryte, by widzieć poświatę, a nie źródło światła.

W przeciwnym razie nasza uwaga nie zostanie zwrócona na to, co światło miało wyeksponować. Projektując tylko oświetlenie środkowe, tracimy sposobność do tworzenia różnych scen np. do relaksu, nauki, uroczystości rodzinnej. Bardzo ważne jest, by dawać sobie możliwość komponowania oświetlenia, względem jakie czynności wykonywujemy. To jest moja złota zasada. Lepiej mieć więcej opcji, niż mnie. Jeśli mowa o radach. Pamiętajmy o oświetleniu na wczesnych etapach projektowania naszego domu. To pomoże elektrykowi dopasować kable i instalacje. Bardzo polecam przy projektowaniu oświetlenia powierzchni o kilku funkcjach zastosowania, oświetlenia z funkcją ściemniania. Daje nam to możliwość bezpiecznej pracy, a po jej ukończeniu dzięki funkcji regulacji, stworzenie sceny relaksu i wypoczynku, funkcja ta jest opisana skrótem DIM. Najważniejsze! Zawsze na pierwszym miejscu kierujemy się upodobaniami domowników.


----------------------------------------------------------------------------------


Bardzo dziękuje Pani Ani za rozmowę i za jej wielki zapał do dzielenia się wiedzą. Jeśli borykasz się z jakimś problemem dotyczącym oświetlenia serdecznie polecam kontakt z Panią Anią - abclighting.pl

Zdjęcie z bardzo udanego szkolenia w firmie MaxFliz w Warszawie.

----------------------------------------------------------------------------------


Dla zaciekawionych światłem, polecam film o na platformie netflix, serię Abstrakt a dokładnie odcinek z Olafur Eliasson, duńsko-islandzki artysta tworzący rzeźby oraz instalacje wykorzystując nietypowe dla rzeźby „materiały” takie jak światło, woda oraz temperatura powietrza.



P.S. Przepraszam za sieroty; jednoliterowe spójniki i przyimki na końcu wiersza.